آیا میتوان سهمالارث برخی وراث را کم یا زیاد کرد؟

ارث طبق مواد ۸۶۲ و ۸۶۳ قانون مدنی به معنی مال یا حقی است که پس از مرگ شخص، به بازماندگانش می رسد. در این زمان وراث با گرفتن گواهی انحصار وراثت، می توانند ماترک (اموال و دارایی های به جامانده از فرد فوت شده) را طبق اصول مربوط به تقسیم ارث بین خود تقسیم کنند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع امکان تغییر دادن سهم وراث می پردازیم.

شرایط ارث

شرط اول ارث بردن، زنده بودن وارث در زمان مرگ مورث (فرد فوت شده) است. به عنوان مثال اگر علی فرزندی به نام سهیلا داشته باشد، سهیلا در صورتی از پدر خود ارث می برد که در زمان مرگ او زنده باشد. در واقع مرده از زنده ارث نمی برد. توجه داشته باشید زنده بودن وارث در زمان مرگ مورث اهمیت دارد نه در زمان تقسیم ارث.

حال اگر دو شخص که بین آن ها توارث (ارث بردن) برقرار است فوت کنند و مشخص نباشد چه کسی زودتر فوت کرده و چه کسی دیرتر، تکلیف چیست؟ مثلا اگر علی و سهیلا هر دو فوت کنند و معلوم نباشد علی زودتر فوت کرده یا سهیلا، کدام یک از دیگری ارث می برد؟

قانون مدنی برای حل تعارض مذکور می گوید، هیچ یک از دیگری ارث نمی برد. یعنی نه علی از دخترش ارث می برد و نه سهیلا از پدر ارث می برد. در این شرایط فقط در یک صورت ممکن است از هم ارث ببرند و آن زمانی است که هر دو در یک حادثه غرق شوند یا در یک حادثه مانند ریزش آوار (هَدم) جان خود را از دست دهند.

شرط دوم برای ارث بردن، نبود موانع ارث است. یعنی وارث باید خالی از موانع ارث باشد. حال منظور از موانع ارث چیست؟

موانع ارث

• قتل: اگر وارثی به عمد مورث خود را بکشد، نمی تواند از او ارث ببرد.
• کفر: کافر از مسلمان ارث نمی برد اما مسلمان از کافر ارث می برد.
• لعان: لعان زمانی محقق می شود که مردی به همسر خود نسبت زنا دهد یا بچه ای را که همسرش به دنیا آورده انکار کند.
• ولدالزنا بودن: طفل ناشی از رابطه نامشروع، از پدر و مادر خود ارث نمی برد. پدر و مادر نیز از او ارث نمی برند. اگر به مطالبی پیرامون رابطه نامشروع علاقه دارید به مطلب رابطه نامشروع تلفنی مجازاتی سنگین دارد مراجعه کنید.

آیا می توان سهم برخی وراث را کم یا زیاد کرد؟

مورث (فرد فوت شده) نمی تواند در میزان سهم وراث دخالتی نماید. مثلا نمی تواند بگوید همسرم به جای یک هشتم، دو سوم اموال را ارث ببرد. در واقع ترکه (اموال به جامانده از فرد فوت شده) مطابق قانون تقسیم می شود. مورث تنها از دو طریق می تواند در این موضوع تاثیر بگذارد:

• در زمان حیات خود نسبت به اموال خود تصمیم گیری نماید. یکی از رایج ترین این اقدامات، صلح عمری است.
• در خصوص اموال خود وصیت نماید. البته این وصیت تا یک سوم اموال صحیح و قابل اجرا است.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی بیشتر با نکات حقوقی مطلب، شوهر چه قدر از زن خود ارث می برد؟ را مطالعه کنید.